Nezam El-Tayebat FactcheckEen wetenschappelijke beoordeling van het voedingssysteem “نظام الطيبات”
Land kiezen
Taal kiezen: Nederlands

Mogelijk onwaar Overgeïnterpreteerd Zekerheid van het bewijs: redelijk voorlopig C-ABX-03

Het aantal sterfgevallen door AMR is hoger dan dat door hiv en malaria samen.

In het kort: Overdreven: in 2019 veroorzaakte AMR naar schatting 1,27 miljoen sterfgevallen (die eraan toe te schrijven waren), meer dan hiv of malaria afzonderlijk, maar minder dan de ongeveer 1,51 miljoen van beide samen; alleen de bredere telling van sterfgevallen die 'samenhingen' met AMR is hoger dan beide.
Conclusie: Overdreven: het aantal sterfgevallen dat aan AMR toe te schrijven is, was hoger dan dat door hiv en dat door malaria afzonderlijk, maar niet dan beide samen (1,27 tegenover ongeveer 1,51 miljoen in 2019).
  1. Oorspronkelijke uitspraak
  2. Wetenschappelijke beoordeling
  3. Wetenschappelijk bewijs in detail
  4. In eenvoudige taal
  5. Studies over deze bewering
  6. Regionale context
  7. Wat geldt in mijn land?
  8. Referenties

Oorspronkelijke uitspraak

رقم تجاوز ضحايا الإيدز والملاريا معاً

letterlijk volgens de bron. Vertaling door het project; de Arabische formulering is bepalend.

Vertaling

Het aantal sterfgevallen door AMR is hoger dan dat door hiv en malaria samen.

Herkomst

Bronstatus
Archiefredactie
Toeschrijving
Archive editors (eltayebat.com)
Herkomst
https://eltayebat.com/rule/antibiotic-overuse/
Onzekerheid over de toeschrijving
Archive editorial narrative and featured-study cards, written by the archive operators; study selection is the archive's, not necessarily Elawady's.
Betrokken bevolkingsgroep

Global

Geografische beperking door Elawady

none found

Wetenschappelijke beoordeling

Mogelijk onwaar – Het beschikbare bewijs spreekt eerder tegen de uitspraak, maar is niet doorslaggevend.

Zekerheid van het bewijs: redelijk – Verder onderzoek kan de beoordeling nog beïnvloeden.

1. Wat werd er beweerd?

AMR deaths exceed HIV and malaria combined.

2. Wat is aantoonbaar juist?

AMR-attributable deaths (1.27 million) were ranked ahead of HIV (864,000) and of malaria (643,000) as individual causes (A-ABX-18, I-ABX-132, I-ABX-133). The 4.95 million AMR-associated deaths exceed both combined.

3. Wat is onjuist of overdreven?

The source says 'ahead of both HIV and malaria', i.e. each separately. Using deaths caused by resistance (attributable), AMR (1.27 million) is below HIV plus malaria combined (about 1.51 million, GBD 2019). The 'associated' count is not a fair comparison, because many of those deaths would also have occurred with a susceptible infection.

4. Wat blijft onduidelijk?

The uncertainty intervals of the attributable AMR estimate (0.911-1.71 million) and of the combined HIV and malaria estimates overlap.

5. Welke studies ondersteunen het?

Partly: AMR-attributable deaths ranked ahead of HIV and ahead of malaria as individual causes; AMR-associated deaths (4.95 million) exceed both combined (A-ABX-18).

6. Welke studies spreken het tegen?

A-ABX-18 (wording: 'ahead of both', not 'combined'); I-ABX-132 (GBD 2019: 864,000 HIV deaths) and I-ABX-133 (GBD 2019: 643,000 malaria deaths) - together about 1.51 million, more than the 1.27 million AMR-attributable deaths.

7. Wat geldt voor Duitsland en Europa?

Not region-specific (global comparison).

8. Wat is er bekend over Egypte?

Not region-specific; for the WHO Eastern Mediterranean Region, which includes Egypt, an estimated 92,800 deaths were attributable to AMR in 2021 (I-ABX-02).

9. Welke praktische conclusie is passend?

Gebruik de formulering van de bron: AMR is een belangrijke doodsoorzaak, die hoger staat dan hiv en hoger dan malaria.

Details van de beoordeling

Onderbouwing van de zekerheid van het bewijs

Tested with like-for-like GBD 2019 estimates: HIV 864,000 deaths (I-ABX-132) plus malaria 643,000 deaths (I-ABX-133) = about 1.51 million, more than the 1.27 million AMR-attributable deaths (A-ABX-18); only the broader 4.95 million AMR-associated deaths exceed the combined total. The source itself compares AMR with HIV and malaria separately. Uncertainty intervals overlap, so the verdict is 'potentially false' rather than 'false'.

Kwaliteit van de bron

Archive editorial addition.

Regionale reikwijdte van de bewering
algemeen (biologisch/medisch)
Laatst gecontroleerd
26 oktober 2026 voorlopig

Wetenschappelijk bewijs in detail

Overgeïnterpreteerd – Er bestaat een echte bevinding, maar de bewering haalt er meer uit dan de gegevens toelaten (bijv. verband opgevat als oorzaak, dierlijke gegevens toegepast op mensen, klein effect voorgesteld als groot).

Onderzoeksvraag: In 2019, did deaths from bacterial AMR exceed the combined deaths from HIV and malaria?

Onderzoeksvraag in detail (PECO)
Populatie
Global population, 2019
Interventie of blootstelling
AMR (associated and attributable deaths)
Vergelijking
HIV deaths + malaria deaths (GBD 2019)
Geografische reikwijdte
Global
Uitkomstmaten
  • Death counts

Studieresultaten zoals door de auteurs gerapporteerd. Onze beoordeling volgt hieronder.

Wat pleit voor de bewering?

  • Global deaths from antibiotic resistance (2019)

    Antimicrobial Resistance Collaborators. Lancet 2022 · PMID 35065702 · DOI 10.1016/S0140-6736(21)02724-0 Risicobeoordelingvolledige tekst gecontroleerd

    GBD 2019 AMR analysis.

    Werkelijk resultaat
    AMR-attributable deaths would rank 12th, 'ahead of both HIV and malaria'; authors call AMR 'at least as large as major diseases such as HIV and malaria, and potentially much larger'. 4.95 million associated deaths exceed HIV+malaria.
    Methodologische kwaliteit
    high (modelling)
    Relevantie
    direct for the individual comparisons; the associated count supports 'combined' only with an inappropriate comparison
    Beperkingen
    Associated deaths are not deaths caused by resistance.

    Oorspronkelijke publicatie

Wat pleit tegen de bewering?

Wat zegt het totale bewijs?

Redactionele beoordeling op basis van de bovenstaande studies – zelf geen studieresultaat.

Welk standpunt is beter onderbouwd?

With the same GBD 2019 framework, HIV (864,000) plus malaria (643,000) = about 1.51 million deaths, more than the 1.27 million AMR-attributable deaths. Only the much broader 'associated' count (4.95 million) exceeds the combined total. The source itself compares AMR with HIV and malaria separately.

Waarom sommige studies zwaarder wegen

Same-framework GBD estimates are weighted most; associated deaths are not the right comparator because many of those people would have died of the infection even if it had been susceptible.

Is een oorzakelijk verband aangetoond? Niet van toepassing Comparison of estimates.

Resterende onzekerheid

Uncertainty intervals overlap (attributable 0.911-1.71 million vs combined about 1.43-1.64 million), so the attributable comparison is not decisive; the point estimates say 'lower'.

Gerechtvaardigde conclusie

The 'combined' wording overstates the source; 'ahead of HIV and ahead of malaria, each separately' is correct.

Waarom lijken studies elkaar tegen te spreken?

Different counterfactuals (associated vs attributable) explain the apparent support; other sources (UNAIDS/WHO) give lower HIV and malaria counts, but the like-for-like GBD comparison is the fairest.

Hangt dit af van het land?
Algemene biologische effecten
Not a biological question.
Eetgewoonten
Not applicable (medicine use, not diet).
Wettelijke regels
Not applicable.
Werkelijke monitoringgegevens
Not applicable.

Een regionaal verschil dat de conclusie verandert, wordt niet ondersteund door robuuste gegevens.

Statistische hercontrole
  • AMR vs HIV+malaria (GBD 2019 point estimates) – Attributable/combined = 0.84; associated/combined = 3.28; attributable vs HIV 1.47x, vs malaria 1.98x; intervals overlap. herberekend
Zekerheid van het totale bewijs (GRADE, vereenvoudigd)
Belangrijkste uitkomstmaat
Comparison of 2019 death estimates
Startniveau
laag (observationele studies)
Redenen voor afwaardering
  • imprecision (overlapping uncertainty intervals)
Resultaat
redelijk

Vereenvoudigde beoordeling door één beoordelaar, volgens de GRADE-benadering; geen formeel GRADE-panel. GRADE beoordeelt het geheel van het bewijs voor één uitkomstmaat, niet afzonderlijke studies.

Zoekstrategie

Gedocumenteerde literatuurzoekacties voor deze controle (zoekstrings in de oorspronkelijke databasesyntaxis).

DatabaseDatumZoekopdrachtGezocht naarTreffersOpgenomen
Europe PMC26 oktober 2026TITLE:"burden and control of the HIV epidemic, 1990-2019"tegensprekend bewijs1
Europe PMC26 oktober 2026TITLE:(malaria) AND TITLE:("2000-2019" OR "2000–2019" OR "2019") AND TITLE:(burden OR mortality OR "Global")tegensprekend bewijs22
Web (curl, PMC web page of A-ABX-18)26 oktober 2026https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8841637/ (search for 'HIV' and 'malaria')ondersteunend bewijs1

Open vragen

A formal GBD comparison of AMR with HIV+malaria including correlated uncertainty.

Hoe grondig werd dit gecontroleerd?

3 gekoppelde studies: 1 gecontroleerd in de volledige tekst (waarvan 0 met een gestructureerde beoordeling van het risico op bias), 2 op basis van de samenvatting, 0 alleen bibliografisch. Er heeft nog geen formele beoordeling door twee onafhankelijke beoordelaars en geen onafhankelijke controle door menselijke deskundigen plaatsgevonden.

Laatste wetenschappelijke controle: 26 oktober 2026

Geschiedenis van het oordeel
  1. 25 oktober 2026 · Fase 1 · Eerste beoordeling: Mogelijk onwaar (laag)
  2. 26 oktober 2026 · Fase 4 (systematische beoordeling van het bewijs) · Oordeel gewijzigd: Mogelijk onwaar (laag) → Mogelijk onwaar (redelijk)
    Verdict unchanged. Certainty raised because the previously missing comparator numbers (GBD 2019 HIV 864,000; malaria 643,000) are now verified; on a like-for-like basis the 'combined' statement is not supported for attributable deaths, while the overlap of uncertainty intervals prevents a firmer verdict.
    Nieuwe bronnen: I-ABX-132 I-ABX-133

In eenvoudige taal

Het archief zegt dat antibioticaresistentie meer mensen doodt dan hiv en malaria samen. In 2019 veroorzaakte resistentie naar schatting direct 1,27 miljoen sterfgevallen. Dat is meer dan hiv (ongeveer 864.000) of malaria (ongeveer 643.000) alleen, maar minder dan beide samen (ongeveer 1,5 miljoen). Alleen een veel bredere telling van sterfgevallen waarbij resistente bacteriën een rol speelden (4,95 miljoen) is hoger dan beide samen.

Studies over deze bewering

Studies die de bewering ondersteunen (0)

Geen studies in deze groep.

Studies die de bewering tegenspreken of beperken (3)

  • Global deaths from antibiotic resistance (2019)

    Antimicrobial Resistance Collaborators. Lancet 2022 · PMID 35065702 · DOI 10.1016/S0140-6736(21)02724-0
    Risicobeoordelinggeciteerd door het Tayebat-archiefvolledige tekst gecontroleerd★ sleutelstudie

    About 1.27 million deaths were directly caused by resistant bacteria in 2019.

    Ondersteunt de studie de concrete bewering? Ja · Methodologische kwaliteit: hoog · Zekerheid van het bewijs: zie de totale beoordeling van de bewering

    Oorspronkelijke publicatie · Wetenschappelijke details

    Studie eenvoudig uitgelegd
    Wat wilden de onderzoekers te weten komen?

    Estimate AMR burden.

    Hoe werd de studie uitgevoerd?

    Global modelling.

    Hoeveel mensen, dieren of monsters werden onderzocht?

    471 million records.

    Wat werd er werkelijk gevonden?

    1.27 M attributable, 4.95 M associated deaths.

    Hoe groot was het waargenomen effect?

    Regional rates 6.5-27.3/100,000.

    Wat betekenen de resultaten in het dagelijks leven?

    Resistance is a leading killer.

    Wat zijn de beperkingen van de studie?

    Model estimates.

    Wat zegt zij over de concrete bewering van Elawady?

    Supports burden claim; not 'combined'.

    Gelden de resultaten voor Duitsland en Europa?

    High.

    Wat kan uitdrukkelijk niet uit deze studie worden afgeleid?

    Exact counts.

    Wetenschappelijke details →

  • HIV killed about 864,000 people in 2019 (GBD)

    GBD 2019 HIV Collaborators. Lancet HIV 2021 · PMID 34592142 · DOI 10.1016/S2352-3018(21)00152-1
    Overigonafhankelijke controlesamenvatting (abstract) gecontroleerd

    The GBD study estimated 864,000 HIV deaths worldwide in 2019.

    864,000 HIV deaths in 2019 -> with malaria about 1.51 million, above 1.27 million AMR-attributable

    Ondersteunt de studie de concrete bewering? Nee · Methodologische kwaliteit: hoog · Zekerheid van het bewijs: zie de totale beoordeling van de bewering

    Oorspronkelijke publicatie · Wetenschappelijke details

    Studie eenvoudig uitgelegd
    Wat wilden de onderzoekers te weten komen?

    Estimate the global HIV burden

    Hoe werd de studie uitgevoerd?

    Global Burden of Disease model

    Hoeveel mensen, dieren of monsters werden onderzocht?

    204 countries

    Wat werd er werkelijk gevonden?

    864,000 deaths in 2019

    Hoe groot was het waargenomen effect?

    786,000-996,000

    Wat betekenen de resultaten in het dagelijks leven?

    Needed to compare causes of death

    Wat zijn de beperkingen van de studie?

    Model estimates

    Wat zegt zij over de concrete bewering van Elawady?

    Shows the 'combined' comparison does not hold for attributable deaths

    Gelden de resultaten voor Duitsland en Europa?

    Not applicable

    Wat kan uitdrukkelijk niet uit deze studie worden afgeleid?

    Exact ranking given uncertainty

    Wetenschappelijke details →

  • Malaria killed about 643,000 people in 2019 (GBD)

    Shi D et al.. Risk Manag Healthc Policy 2023 · PMID 37396933 · DOI 10.2147/RMHP.S419616
    Overigonafhankelijke controlesamenvatting (abstract) gecontroleerd

    GBD-based estimate of 643,000 malaria deaths worldwide in 2019.

    643,000 malaria deaths (GBD 2019)

    Ondersteunt de studie de concrete bewering? Nee · Methodologische kwaliteit: redelijk · Zekerheid van het bewijs: zie de totale beoordeling van de bewering

    Oorspronkelijke publicatie · Wetenschappelijke details

    Studie eenvoudig uitgelegd
    Wat wilden de onderzoekers te weten komen?

    Describe malaria trends

    Hoe werd de studie uitgevoerd?

    Secondary analysis of GBD 2019

    Hoeveel mensen, dieren of monsters werden onderzocht?

    Global

    Wat werd er werkelijk gevonden?

    643,000 deaths in 2019

    Hoe groot was het waargenomen effect?

    Not applicable

    Wat betekenen de resultaten in het dagelijks leven?

    Needed for the comparison

    Wat zijn de beperkingen van de studie?

    No uncertainty interval in abstract

    Wat zegt zij over de concrete bewering van Elawady?

    Shows the 'combined' comparison fails for attributable deaths

    Gelden de resultaten voor Duitsland en Europa?

    Not applicable

    Wat kan uitdrukkelijk niet uit deze studie worden afgeleid?

    Exact ranking

    Wetenschappelijke details →

Studies met gemengde of onduidelijke resultaten (0)

Geen studies in deze groep.

Regionale context

Duitsland / EU

Not region-specific (global comparison).

Egypte

Not region-specific; for the WHO Eastern Mediterranean Region, which includes Egypt, an estimated 92,800 deaths were attributable to AMR in 2021 (I-ABX-02).

Wat geldt in mijn land?

Algemene wetenschappelijke beoordeling

Mogelijk onwaar Overdreven: het aantal sterfgevallen dat aan AMR toe te schrijven is, was hoger dan dat door hiv en dat door malaria afzonderlijk, maar niet dan beide samen (1,27 tegenover ongeveer 1,51 miljoen in 2019).

Deze uitspraak betreft biologische of medische verbanden. De wetenschappelijke beoordeling hierboven geldt ongeacht het land; landspecifieke gegevens over voedingsmiddelen veranderen haar niet.

Referenties

  1. Global burden of bacterial antimicrobial resistance in 2019: a systematic analysis.. Antimicrobial Resistance Collaborators. Lancet 2022 · PMID 35065702 · DOI 10.1016/S0140-6736(21)02724-0
  2. Global, regional, and national sex-specific burden and control of the HIV epidemic, 1990-2019, for 204 countries and territories: the Global Burden of Diseases Study 2019.. GBD 2019 HIV Collaborators. Lancet HIV 2021 · PMID 34592142 · DOI 10.1016/S2352-3018(21)00152-1
  3. Trends of the Global, Regional and National Incidence, Mortality, and Disability-Adjusted Life Years of Malaria, 1990-2019: An Analysis of the Global Burden of Disease Study 2019.. Shi D et al.. Risk Manag Healthc Policy 2023 · PMID 37396933 · DOI 10.2147/RMHP.S419616

← Terug naar het overzicht