Nezam El-Tayebat Doğruluk Kontrolü“نظام الطيبات” beslenme sisteminin bilimsel bir değerlendirmesi
Ülke seçin
Dil seçin: Türkçe

Belirsiz / yetersiz kanıt Yüksek kaliteli kanıtlarla desteklenmiyor Kanıtın kesinliği: düşük geçici C-CAN-08

Sistemler arası özet: sistemin yasak gıdalarından (endüstriyel yumurta, tavuk, süt ürünleri, beyaz un, ultra işlenmiş gıdalar, gazlı içecekler, yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, asit baskılayıcı ilaçlar, takviyeler) kaçınmak kanseri önler.

Kısaca: Sistemin bütünü için kanıtlar belirsizdir: gazlı içeceklerden, ultra işlenmiş gıdalardan ve takviyelerden kaçınmak güncel kanser önleme tavsiyeleriyle uyumludur, ancak baklagillerden, sebzelerden ve süt ürünlerinden kaçınmak bu tavsiyelerle çelişir ve hiçbir çalışma Tayebat listesinin tamamının kanseri önlediğini göstermemektedir.
Sonuç: Hiçbir çalışma Tayebat listesinin tamamının kanseri önlediğini göstermemektedir; gazlı içeceklerden, ultra işlenmiş gıdalardan ve takviyelerden kaçınmak güncel tavsiyelerle uyumludur, ancak baklagillerden, sebzelerden ve süt ürünlerinden kaçınmak bunlarla çelişir.
  1. Orijinal ifade
  2. Bilimsel değerlendirme
  3. Ayrıntılı bilimsel kanıtlar
  4. Anlaşılır dille
  5. Bu iddiaya ilişkin çalışmalar
  6. Bölgesel bağlam
  7. Ülkemde ne geçerli?
  8. Kaynakça

Orijinal ifade

Arapça orijinal ifade mevcut değil.

Çeviri

Sistemler arası özet: sistemin yasak gıdalarından (endüstriyel yumurta, tavuk, süt ürünleri, beyaz un, ultra işlenmiş gıdalar, gazlı içecekler, yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, asit baskılayıcı ilaçlar, takviyeler) kaçınmak kanseri önler.

Kaynak

Kaynak durumu
Arşiv editörleri
Atıf
Archive editorial (homepage summaries linking forbidden foods to cancer, e.g., eggs-prostate cancer, dairy-prostate/ovarian cancer, chicken-carcinogens, UPF-cancer, supplements-lung cancer); paraphrased summary by this review
Kaynak
https://eltayebat.com/
Atıf belirsizliği
Written by archive operators; not attributed to Elawady.
İlgili nüfus grubu

General population

Elawady'nin coğrafi sınırlaması

none found

Bilimsel değerlendirme

Belirsiz / yetersiz kanıt – Veriler iki yönde de bir değerlendirmeye olanak vermiyor.

Kanıtın kesinliği: düşük – Yeni araştırmaların değerlendirmeyi önemli ölçüde değiştirmesi olasıdır.

1. Ne iddia edildi?

The forbidden-food list reduces cancer risk.

2. Kanıtlanabilir şekilde doğru olan ne?

Some elements align with evidence: avoiding soft drinks and limiting ultra-processed foods (I-CAN-113, I-CAN-112; UPF evidence low certainty, I-CAN-116), not using supplements for cancer prevention (I-CAN-115), and preferring whole grains to refined flour (I-WHT-01). Processed meat is an established carcinogen (I-MEAT-02).

3. Yanlış veya abartılı olan ne?

Other elements conflict with current guidance: the European Code Against Cancer 2026 recommends eating whole grains, vegetables, legumes and fruits daily (I-CAN-113); dairy intake is inversely associated with colorectal cancer, and poultry and legumes show no association (I-CAN-114); after colorectal cancer, milk and calcium are associated with lower mortality (I-CAN-111). Low intake of fruit/vegetables, fibre and calcium are counted as cancer risk factors (I-CAN-02), and in GBD 2019 all dietary risks together accounted for only 5.9% (males) and 5.1% (females) of cancer DALYs, versus 33.9% and 10.7% for tobacco (I-CAN-03).

4. Belirsiz kalan ne?

Net effect of the whole pattern; see team topics eggs, poultry, dairy, legumes, leafy_greens, grains_starches, sugar_soda, processing_additives, residues, medicines_procedures.

5. Hangi çalışmalar destekliyor?

I-CAN-02 (partial).

6. Hangi çalışmalar çelişiyor?

I-CAN-02, I-SYS-01, I-CAN-03.

7. Almanya ve Avrupa için ne geçerli?

Not region-specific; the attributable-risk analyses (I-CAN-02, I-CAN-03, I-SYS-01) apply in principle to Europe.

8. Mısır hakkında ne biliniyor?

Not region-specific; the global analyses (I-SYS-01, I-CAN-03) cover all countries including Egypt, but Egypt-specific dietary cancer data were not extracted.

9. Hangi pratik sonuç uygundur?

Kanserden korunma esas olarak tütün kullanmamaya, alkolü sınırlamaya, sağlıklı kiloya, aşılamaya (HBV/HPV), taramaya ve lif, tam tahıl, meyve ve sebze açısından zengin bir beslenmeye dayanır.

Değerlendirme ayrıntıları

Kanıtın kesinliğine ilişkin gerekçe

Single-food links are audited by other teams; at system level there is no study, and the pattern partly aligns and partly conflicts with known dietary cancer risks.

Kaynak kalitesi

Archive editorial summaries.

Bölgesel aktarılabilirlik

High.

İddianın bölgesel kapsamı
genel (biyolojik/tıbbi)
Son inceleme
26 Ekim 2026 geçici

Ayrıntılı bilimsel kanıtlar

Yüksek kaliteli kanıtlarla desteklenmiyor – İddia için iyi bir kanıt yok; bu tek başına iddianın yanlış olduğunu kanıtlamaz.

Araştırma sorusu: Does avoiding the Tayebat forbidden foods (industrial eggs, chicken, dairy, white flour, UPF, soft drinks, leafy greens, legumes, acid blockers, supplements) reduce cancer risk?

Ayrıntılı araştırma sorusu (PECO)
Nüfus
General population
Müdahale veya maruziyet
Avoidance of the listed foods/products
Karşılaştırma
Usual intake
Coğrafi kapsam
universal biology; production-dependent for contaminants
Sonuçlar
  • Cancer incidence
  • Cancer mortality

Çalışma sonuçları yazarların bildirdiği şekildedir. Değerlendirmemiz aşağıdadır.

İddiayı ne destekliyor?

  • World Cancer Research Fund: 10 prevention recommendations

    World Cancer Research Fund International. wcrf.org 2018 (page accessed 2026) Kılavuz / tutum bildirgesiözet incelendiyeni eklendi

    WCRF: do not use supplements for cancer prevention; limit sugary drinks and fast food.

    Gerçek sonuç
    Recommendations
    Metodolojik kalite
    high
    İlgililik
    direct for the supplements, soft drinks and UPF elements
    Sınırlılıklar
    Does not support other bans.

    Orijinal yayın

  • Sugary drinks and cancer risk in France

    Chazelas E et al.. BMJ 2019 · PMID 31292122 · DOI 10.1136/bmj.l2408 Kohort çalışmasıözet incelendi

    Sugary drinks and cancer incidence.

    Gerçek sonuç
    sHR 1.18 per 100 mL/day
    Metodolojik kalite
    moderate
    İlgililik
    direct for soft drinks
    Sınırlılıklar
    Observational.

    Orijinal yayın

  • Fibre and whole grains and health

    Reynolds A et al.. Lancet 2019 · PMID 30638909 · DOI 10.1016/S0140-6736(18)31809-9 Meta-analizözet incelendi

    Fibre/whole grains meta-analyses.

    Gerçek sonuç
    Higher fibre and whole grains linked to lower colorectal cancer (as recorded)
    Metodolojik kalite
    moderate
    İlgililik
    supports avoiding refined (white) flour in favour of whole grains
    Sınırlılıklar
    Observational.

    Orijinal yayın

İddiaya karşı ne var?

Kanıtların bütünü ne söylüyor?

Yukarıdaki çalışmalara dayalı editoryal değerlendirme – kendisi bir çalışma sonucu değildir.

Hangi görüş daha iyi destekleniyor?

No study tests the whole Tayebat list. Several elements match evidence (avoid soft drinks, UPF, supplements for prevention, refined flour), while others conflict with it (legumes and vegetables are recommended; dairy is associated with lower colorectal cancer risk; poultry is neutral).

Neden bazı çalışmalar daha ağır basar

Guideline syntheses and the CUP meta-analysis weigh most.

Nedensel bir ilişki kanıtlanmış mı? Kanıtlanmamış No system-level study; component evidence is observational.

Kalan belirsizlik

Net effect of the whole pattern; acid blockers and industrial-egg contaminants are reviewed by other teams.

Gerekçeli sonuç

Whether the system as a whole prevents cancer is unknown; parts align and parts conflict with current evidence.

Çalışmalar neden çelişiyor gibi görünüyor?

Dairy: ECAC5 judged evidence heterogeneous (possible colorectal protection, possible prostate risk); this is a real uncertainty, not a contradiction between sources.

Bu ülkeye bağlı mı?
Genel biyolojik etkiler
Universal human biology; applies in Egypt, Germany and elsewhere.
Beslenme alışkanlıkları
Not decisive for this claim.
Gıdanın menşei
Production conditions (e.g. contaminants in industrial eggs or poultry) are reviewed by other teams; the cancer-prevention guidelines found no harm signal for poultry or legumes.
Bulaşanlar
Not established as a cancer driver for the listed foods at usual EU exposure; aflatoxin omitted from ECAC5 due to low EU exposure (I-CAN-113).
Ulusal üretim koşulları
Not relevant.
Yasal kurallar
Not relevant.
Gerçek izleme verileri
Not applicable.

Sonucu değiştirecek bölgesel bir farklılık sağlam verilerle desteklenmemektedir.

İstatistiksel yeniden kontrol
  • Percent-to-RR conversion and CI symmetry – Plausible; minor asymmetry from rounding. yeniden hesaplandı
  • CI symmetry; multiplicity – Symmetric; several exposures tested. yeniden hesaplandı
Kanıtların bütününün kesinliği (GRADE, basitleştirilmiş)
Ana sonuç
Cancer incidence with the Tayebat forbidden-food pattern
Başlangıç düzeyi
düşük (gözlemsel çalışmalar)
Düzey düşürme nedenleri
  • indirectness (no study of the pattern)
  • inconsistency between components
Sonuç
düşük

GRADE yaklaşımını izleyen, tek bir değerlendirici tarafından yapılmış basitleştirilmiş değerlendirme; resmî bir GRADE paneli değildir. GRADE, tek tek çalışmaları değil, bir sonuca ilişkin kanıtların bütününü derecelendirir.

İncelenen klinik kılavuzlar ve resmî açıklamalar
  • IARC/WHO and European Commission (European Code Against Cancer, 5th ed.): ECAC5 - diet, excess body weight, physical activity, sedentary behavior, breastfeeding, and cancer (Mol Oncol 2026; PMID 41542809) (2026) · Orijinal yayın
    Eat whole grains, vegetables, legumes and fruits as a major part of the daily diet; limit red meat and avoid processed meat; limit sugary drinks and ultra-processed foods; dairy and supplements not included because evidence is heterogeneous.
  • WCRF/AICR: Our Cancer Prevention Recommendations (2018 (accessed 2026)) · Orijinal yayın
    Ten recommendations including eat wholegrains, vegetables, fruit and beans; limit fast foods, red and processed meat, sugar-sweetened drinks and alcohol; do not use supplements for cancer prevention; follow the recommendations after a cancer diagnosis if you can.
Arama stratejisi

Bu inceleme için belgelenmiş literatür taramaları (orijinal veritabanı sözdizimindeki arama dizeleri).

VeritabanıTarihAramaArananSonuç sayısıDahil edilen
Europe PMC26 Ekim 2026TITLE:"Carcinogenicity of consumption of red and processed meat"her iki yön2
Europe PMC26 Ekim 2026TITLE:"Carbohydrate quality and human health"her iki yön2
Europe PMC26 Ekim 2026"European Code Against Cancer" AND ("5th edition" OR "fifth edition")kılavuzlar32
Europe PMC26 Ekim 2026("ultra-processed" OR "ultraprocessed") AND cancer AND (TITLE:cancer) AND (PUB_TYPE:"Meta-Analysis" OR TITLE:"umbrella" OR TITLE:"cohort")destekleyen kanıtlar89
Europe PMC26 Ekim 2026TITLE:"European Code Against Cancer, 5th edition" AND (diet OR nutrition OR "body weight")kılavuzlar6
Europe PMC26 Ekim 2026(Tayebat OR Tayibat OR Elawady OR "El-Awady diet" OR "Al-Awady")her iki yön377
PubMed26 Ekim 2026("dietary pattern"[tiab] OR "diet quality"[tiab]) AND (cancer[ti]) AND (incidence[tiab]) AND meta-analysis[pt]destekleyen kanıtlar12
PubMed26 Ekim 2026(legumes[ti] OR pulses[ti] OR dairy[ti] OR "leafy vegetables"[ti]) AND (cancer[ti]) AND meta-analysis[pt]çelişen kanıtlar33
Web (WebSearch)26 Ekim 2026WCRF CUP Global colorectal cancer dairy products probably decrease risk strong evidence wholegrainsher iki yön10
Web (WebSearch + WebFetch, wcrf.org)26 Ekim 2026WCRF cancer prevention recommendations site:wcrf.org -> https://www.wcrf.org/research-policy/our-cancer-prevention-recommendations/kılavuzlar9

Bu ne kadar derinlemesine incelendi?

10 bağlantılı çalışma: 2 tanesi tam metin olarak incelendi (bunların 1 tanesi yapılandırılmış yanlılık riski değerlendirmesiyle), 8 tanesi özete dayalı olarak, 0 tanesi yalnızca bibliyografik olarak. İki bağımsız değerlendiricinin yaptığı resmî bir değerlendirme ve bağımsız bir insan uzman incelemesi henüz yapılmamıştır.

Son bilimsel inceleme: 26 Ekim 2026

Değerlendirmenin geçmişi
  1. 25 Ekim 2026 · Aşama 1 · İlk değerlendirme: Belirsiz / yetersiz kanıt (düşük)
  2. 26 Ekim 2026 · Aşama 4 (sistematik kanıt incelemesi) · Genişletilmiş kanıtlarla yeniden incelendi; değerlendirme değişmedi: Belirsiz / yetersiz kanıt (düşük)
    Unchanged. New guideline evidence sharpens which parts align (soft drinks, UPF, supplements) and which conflict (legumes, vegetables, dairy), but there is still no system-level evidence, so UNCLEAR remains appropriate.
    Yeni kaynaklar: I-CAN-111 I-CAN-113 I-CAN-114 I-CAN-115 I-CAN-116

Anlaşılır dille

Arşiv, sistemin yasakladığı gıdaların birçoğunu kanserle ilişkilendiriyor. Bunların bir kısmı, işlenmiş eti ve şekerli içecekleri sınırlamak gibi, araştırmalarla uyumludur. Ancak sistem, az tüketilmesi kendi başına bir kanser riski sayılan gıdaları da - yeşil yapraklı sebzeler ve baklagiller gibi - yasaklıyor. Sistemin bütününün kanseri önleyip önlemediğini hiçbir çalışma test etmemiştir. Tek tek gıdalar bu projenin diğer sayfalarında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

Bu iddiaya ilişkin çalışmalar

İddiayı destekleyen çalışmalar (2)

  • Sugary drinks and cancer risk in France

    Chazelas E et al.. BMJ 2019 · PMID 31292122 · DOI 10.1136/bmj.l2408
    Kohort çalışmasıbağımsız çapraz kontrolözet incelendi

    Each extra 100 mL of sugary drinks per day was linked to 18% higher cancer risk.

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Hayır · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Sugary drinks and cancer.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Prospective cohort.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    101,257 adults.

    Gerçekte ne bulundu?

    Higher risk with sugary drinks.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    sHR 1.18 per 100 mL/d.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Limiting sugary drinks is sensible.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Observational; short follow-up.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Contradicts 'no need to fear sugar' for prevention.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Effects in patients already diagnosed.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • Fibre and whole grains and health

    Reynolds A et al.. Lancet 2019 · PMID 30638909 · DOI 10.1016/S0140-6736(18)31809-9
    Meta-analizbağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    High fibre/whole grain intake linked to 15-30% lower risk of several diseases; GI/GL evidence weaker.

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: yüksek · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Carbohydrate quality

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Systematic reviews with GRADE

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    185 cohorts, 58 trials

    Gerçekte ne bulundu?

    Fibre and whole grain protective

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    15-30% lower risk

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Eat more fibre and whole grains

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Observational core

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Supports whole grains, not glue mechanism; GI/GL arguments weak

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Harm from moderate refined grains

    Bilimsel ayrıntılar →

İddiayla çelişen veya onu sınırlayan çalışmalar (4)

  • Smoking, alcohol and excess weight lead global avoidable cancer deaths

    GBD 2019 Cancer Risk Factors Collaborators. Lancet 2022 · PMID 35988567 · DOI 10.1016/S0140-6736(22)01438-6
    Risk değerlendirmesibağımsız çapraz kontroltam metin, yapılandırılmış yanlılık riski değerlendirmesi

    44% of cancer deaths worldwide in 2019 were attributable to known risk factors, smoking first; diet accounted for about 5-6% of cancer burden.

    Diet one of several

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Global attributable cancer burden.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    GBD modelling.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    204 countries.

    Gerçekte ne bulundu?

    4.45 million cancer deaths (44.4%) attributable to modelled risks in 2019; tobacco 33.9% of male and 10.7% of female cancer DALYs; dietary risks 5.9% and 5.1%.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    4.45 million deaths.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Avoid tobacco and alcohol, keep healthy weight.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Model-based estimates; sparse data in many countries; infections and UV not included.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Diet is one factor among several.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    That the remaining 56% of cancer deaths have no external cause (infections and UV were not modelled); individual risk for a given person.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • European Code Against Cancer 2026: diet advice

    Leitzmann MF et al.. Mol Oncol 2026 · PMID 41542809 · DOI 10.1002/1878-0261.70201
    Kılavuz / tutum bildirgesibağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    Europe's cancer code advises eating whole grains, vegetables, legumes and fruit and limiting processed meat, sugary drinks and ultra-processed food.

    Recommends legumes and vegetables; dairy neutral/heterogeneous

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: yüksek · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Update EU cancer prevention advice.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Expert review.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    Not applicable.

    Gerçekte ne bulundu?

    Plant-rich diet, less processed meat and sugary drinks.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Not applicable.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Clear, evidence-based prevention rules.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Mostly observational evidence.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Supports parts of the system and contradicts its legume/vegetable bans.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Effects of the Tayebat lists themselves.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • Which foods affect bowel cancer risk

    Vieira AR et al.. Ann Oncol 2017 · PMID 28407090 · DOI 10.1093/annonc/mdx171
    Meta-analizbağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    More red/processed meat and alcohol raised bowel cancer risk; whole grains and dairy lowered it; poultry and legumes showed no link.

    Dairy inversely associated with CRC; poultry and legumes not associated

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: yüksek · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Foods and colorectal cancer.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Meta-analysis of 111 cohorts.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    Millions of adults.

    Gerçekte ne bulundu?

    Meat/alcohol up; whole grains/dairy down.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Dairy RR ~0.87 per 400 g/d; meat RR 1.12 per 100 g/d.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Banning dairy or legumes is not supported for bowel cancer prevention.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Observational.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Partly supports, partly contradicts the forbidden-food list.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Effects for every cancer type.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • Diet after bowel cancer and survival

    Chen QY et al.. J Natl Cancer Inst 2025 · PMID 40317134 · DOI 10.1093/jnci/djaf098
    Meta-analizbağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    Bowel cancer survivors who ate more whole grains, milk and calcium lived longer; more refined grains and high-fat dairy was linked to shorter survival.

    Milk, low-fat dairy and calcium associated with lower mortality after CRC

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Diet after CRC diagnosis and death.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Meta-analysis of cohorts.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    CRC survivors.

    Gerçekte ne bulundu?

    Whole grains, milk, calcium protective; refined grains harmful.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    e.g. refined grains RR 1.55; milk RR 0.82.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    What patients eat may matter.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Observational.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Does not support ignoring sugar or banning dairy.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Cause and effect.

    Bilimsel ayrıntılar →

Karışık veya belirsiz sonuçlu çalışmalar (4)

  • Four in ten cancers in the USA are linked to avoidable risk factors, led by smoking

    Islami F et al.. CA Cancer J Clin 2024 · PMID 38990124 · DOI 10.3322/caac.21858
    Risk değerlendirmesibağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    Smoking accounted for 19% of cancers and 29% of cancer deaths; excess weight and alcohol followed.

    Low fruit/veg/fibre/calcium are risks; system restricts some of these

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Estimate preventable cancers.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    PAF analysis.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    US 2019.

    Gerçekte ne bulundu?

    40% of cases attributable.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Smoking 19.3%/28.5%.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Not smoking, healthy weight, less alcohol and a diet with fibre, fruit and vegetables lower risk.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Model assumptions.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Diet matters but is not the main cause.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    Moderate.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Individual cause.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • Poor diet is linked to about one in five adult deaths worldwide

    GBD 2017 Diet Collaborators. Lancet 2019 · PMID 30954305 · DOI 10.1016/S0140-6736(19)30041-8
    Risk değerlendirmesibağımsız çapraz kontroltam metin incelendi★ temel çalışma

    11 million deaths in 2017 were attributed to dietary risks, mainly too much salt and too few whole grains and fruits.

    Main dietary risks: low whole grains, low fruit, high sodium

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Quantify diet-attributable deaths.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    GBD comparative risk assessment.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    195 countries.

    Gerçekte ne bulundu?

    11 million deaths (22%).

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Sodium 3 m, whole grains 3 m, fruit 2 m deaths.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Eat more whole grains and fruit, less salt.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Observational inputs.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Diet matters; the main dietary problems differ from the system's forbidden list.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    That food is the sole cause.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • World Cancer Research Fund: 10 prevention recommendations

    World Cancer Research Fund International. wcrf.org 2018 (page accessed 2026)
    Kılavuz / tutum bildirgesibağımsız çapraz kontrolözet incelendi★ temel çalışma

    Eat wholegrains, vegetables, fruit and beans; limit fast food, red/processed meat, sugary drinks and alcohol; no supplements for prevention.

    Supports avoiding supplements and sugary drinks; contradicts avoiding beans/vegetables

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: yüksek · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Cancer prevention advice.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Expert report.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    Not applicable.

    Gerçekte ne bulundu?

    Ten recommendations.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Not applicable.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    A balanced plant-rich diet lowers cancer risk.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Summary page.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Supports parts, contradicts other parts of the system.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Benefit of the Tayebat pattern itself.

    Bilimsel ayrıntılar →

  • Ultra-processed food and cancer: possible link, weak evidence

    Bao J et al.. J Food Sci 2026 · PMID 42619402 · DOI 10.1111/1750-3841.71367
    Sistematik derlemebağımsız çapraz kontrolözet incelendi

    Eating more ultra-processed food may be linked to some cancers, but the evidence is of low certainty.

    UPF may raise cancer risk; low/very low certainty

    Çalışma bu somut iddiayı destekliyor mu? Kısmen · Metodolojik kalite: orta · Kanıtın kesinliği: iddianın genel değerlendirmesine bakınız

    Orijinal yayın · Bilimsel ayrıntılar

    Çalışmanın basit açıklaması
    Araştırmacılar neyi öğrenmek istedi?

    Summarise UPF-cancer evidence.

    Çalışma nasıl yapıldı?

    Umbrella review.

    Kaç kişi, hayvan veya numune incelendi?

    8 reviews.

    Gerçekte ne bulundu?

    Possible higher risk.

    Gözlenen etki ne kadar büyüktü?

    Not quantified in abstract.

    Sonuçlar günlük yaşamda ne anlama geliyor?

    Eating less UPF is reasonable, but proof is weak.

    Çalışmanın sınırlılıkları neler?

    Low-quality reviews.

    Elawady'nin somut iddiası hakkında ne söylüyor?

    Partly supports avoiding UPF.

    Sonuçlar Almanya ve Avrupa için geçerli mi?

    High.

    Bu çalışmadan açıkça hangi sonuç çıkarılamaz?

    Causation.

    Bilimsel ayrıntılar →

Bölgesel bağlam

Almanya / AB

Not region-specific; the attributable-risk analyses (I-CAN-02, I-CAN-03, I-SYS-01) apply in principle to Europe.

Mısır

Not region-specific; the global analyses (I-SYS-01, I-CAN-03) cover all countries including Egypt, but Egypt-specific dietary cancer data were not extracted.

Ülkemde ne geçerli?

Genel bilimsel değerlendirme

Belirsiz / yetersiz kanıt Hiçbir çalışma Tayebat listesinin tamamının kanseri önlediğini göstermemektedir; gazlı içeceklerden, ultra işlenmiş gıdalardan ve takviyelerden kaçınmak güncel tavsiyelerle uyumludur, ancak baklagillerden, sebzelerden ve süt ürünlerinden kaçınmak bunlarla çelişir.

Gıda güvenliğinin aşağıdaki alanları bu ifadeyle ilgilidir:

  • Pestisitler ve pestisit kalıntıları
  • Veteriner ilaçları ve antibiyotikler
  • Hormonal büyüme hızlandırıcılar
  • Bulaşanlar (ağır metaller, PFAS, PCB'ler, dioksinler, nitrat)
  • Mikotoksinler (küf toksinleri)
  • Patojenler (Salmonella, Campylobacter vb.)
  • Katkı maddeleri ve işleme
  • Hayvancılık ve yem
  • Denetimler, ithalat, geri çağırmalar, etiketleme

Yumurta · Kanatlı eti · Süt ürünleri · Meyve ve sebze · Baklagiller ve kuruyemişler

Bir ülke için incelenmiş bilgileri görmek üzere bir ülke seçin.

Sınırlar: yasal kurallar neyin izinli olduğunu tanımlar, her bir gıdanın ne içerdiğini değil. Ölçüm verileri numunelerden elde edilir ve yalnızca yöntem ayrıntılarıyla birlikte anlam taşır.

İkamet veya alışveriş ülkesi Başka bir ülkeyle karşılaştır

Kaynakça

  1. Sugary drink consumption and risk of cancer: results from NutriNet-Santé prospective cohort.. Chazelas E et al.. BMJ 2019 · PMID 31292122 · DOI 10.1136/bmj.l2408
  2. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses.. Reynolds A et al.. Lancet 2019 · PMID 30638909 · DOI 10.1016/S0140-6736(18)31809-9
  3. The global burden of cancer attributable to risk factors, 2010-19: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019.. GBD 2019 Cancer Risk Factors Collaborators. Lancet 2022 · PMID 35988567 · DOI 10.1016/S0140-6736(22)01438-6
  4. European Code Against Cancer, 5th edition - diet, excess body weight, physical activity, sedentary behavior, breastfeeding, and cancer.. Leitzmann MF et al.. Mol Oncol 2026 · PMID 41542809 · DOI 10.1002/1878-0261.70201
  5. Foods and beverages and colorectal cancer risk: a systematic review and meta-analysis of cohort studies, an update of the evidence of the WCRF-AICR Continuous Update Project.. Vieira AR et al.. Ann Oncol 2017 · PMID 28407090 · DOI 10.1093/annonc/mdx171
  6. Postdiagnosis dietary and lifestyle factors and mortality outcomes among colorectal cancer patients: a meta-analysis.. Chen QY et al.. J Natl Cancer Inst 2025 · PMID 40317134 · DOI 10.1093/jnci/djaf098
  7. Proportion and number of cancer cases and deaths attributable to potentially modifiable risk factors in the United States, 2019.. Islami F et al.. CA Cancer J Clin 2024 · PMID 38990124 · DOI 10.3322/caac.21858
  8. Health effects of dietary risks in 195 countries, 1990-2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017.. GBD 2017 Diet Collaborators. Lancet 2019 · PMID 30954305 · DOI 10.1016/S0140-6736(19)30041-8
  9. Our Cancer Prevention Recommendations (WCRF/AICR). World Cancer Research Fund International. wcrf.org 2018 (page accessed 2026)
  10. Ultra-Processed Food Consumption and Cancer Risk: An Umbrella Review of Systematic Reviews and Meta-Analyses.. Bao J et al.. J Food Sci 2026 · PMID 42619402 · DOI 10.1111/1750-3841.71367

← Genel bakışa dön